ساختار و کاربرد مته خزینه
مته خزینه اشکال و کاربردهای متنوعی دارند. به عنوان مثال، از متههای خزینه میتوان برای برطرف کردن سطوح تیز و ناهموار موجود در سوراخهای حفر شده، یا برای خزینهزنی پیچها استفاده نمود. چگونگی ساخت مته خزینه و موارد کاربردهای آن ها در این مقاله توضیح داده شده است.
انواع مختلفی از متههای خزینه
فرایند خزینه زنی پس از حفر سوراخ ها انجام میشود. این بدان معناست که خزینهزن، ماده کامل را برش نمیدهد. انواع مختلفی از متههای خزینه وجود دارند که هرکدام عمل متفاوتی را انجام میدهند که به انواع زیر تقسیم میشوند:
- خزینهزن
- تیغه برش متقاطع
- مته خزینه سرتخت
- مته کاری پوسته
در ادامه به بررسی و کاربرد هر یک میپردازیم.
همچنین اگر هنگام کار با مته با مشکلاتی از جمله شکشتن و خراب شدن مته روبرو شدید میتوانید مقاله 8 دلیل شکستن مته را بخوایند.
خزینه زن
سر خزینه زن حالتی مخروطی شکل دارد. این بخش مخروطی شکل باعث از بین رفتن سطوح تیز و ناهموار، یا خزینه زنی در داخل سوراخ حفر شده موجود میشود.
خصوصیات خزینه زن
زاویه خزینه زن برای مته خزینه زن اهمیت زیادی دارد. براساس کاربرد مورد نیاز خزینهزن، زوایای متفاوتی برای آن موجود است. این زوایا شامل زوایای زیر هستند:
- °60 برای برطرف کردن سطوح تیز و ناهمواری
- °75 برای سر پرچ ها
- °82 برای پیچ های خزینه شده براساس استانداردهای آمریکا
- °90 برای پیچ های خزینه شده
- °120 برای خزینهزنی پرچ های ورق آهنی
به دلیل برش و حرکت روان در طول خزینه زنی، تعداد لبه های مته معمولا فرد است. تراشه توسط شیارها خارج میشود. دندانه در چهار نسخه متفاوت: دندانه استوانه ای، مخروطی مورس، دسته مته و مته سه وجهی موجود است. بهعنوان مثال مته دستی یا مته سه وجهی، از لغزش سر دریل جلوگیری مینماید و آنها را برای استفاده در دریلهای دستی ایدهآل مینماید.
سوهان کاری به چه معنا است؟
معمولاً، قطعات کوچکی از مواد، در انتهای لبه حفره دریل کاری شده، شکل میگیرند که توسط مته مارپیچی برای داشتن سوراخی ته باز، فشرده میشوند که این قطعات، پلیسه نام دارند. برای حذف این پلیسهها از مته خزینهدار استفاده میشود که لبه سوراخ را سوهان کاری میکند؛ یعنی پلیسه را جدا میکند. این متههای خزینهدار دارای زاویه خزینه 60° هستند. با این حال، قاعدتاً سوهان کاری میتواند توسط هر زاویه خزینهای انجام شود.
مخصوصاً وقتی که در حین دریل کاری فلز، پلیسه شکل میگیرد، میتواند لبهای بسیار تیز داشته باشد و خطر جراحت را به همراه داشته باشد. بنابرابن، باید بعد از دریل کاری؛ نه تنها بهدلیل ایمنی بلکه برای بهبود ظاهر حفره سوراخ، پلیسه را بردارید.
خزینهزنی پیچ
بهمنظور خزینه زنی گل پیچ با سطح قطعه کاری، از خزینه زن استفاده میشود. نتایج نهایی به شرح زیر است:
- پیچ خزینه زده شده در سوراخی ته باز
- برشدهنده حفره (سوراخ) عرضی (تیغه برش متقاطع)
ویژگی ویژه این حفره زن، ایجاد حفره دریلی در عرض خزینه زن است.
تیغههای برش متقاطع دارای حفرهای مایل در حدود 45 در محور خزینهزن هستند. بنابراین، این حفره از طریق سر، دو لبه بران را تشکیل میدهد. تراشه با استفاده از این حفره خارج میشود که این امر از گیر کردن آنها بین دریل و قطعه کار، جلوگیری مینماید. تیغههای برش متقاطع نیز بسیار بهندرت در جسم گیر میکنند.
با استفاده از تیغههای برش متقاطع، نتایج واضحی حاصل میشوند که کنترلشان آسان است. حفره زن عاری از پلیسه و ارتعاش است. زاویه حفره زنی برای تیغههای برش متقاطع 90° است. با استفاده از تیغه های برش متقاطع نیز میتوانید برای پیچ خزینه زده شده نیز خزینه مخروطی ایجاد نمایید.
مته خزینه زن سر تخت
مته خزینه زن تخت دارای شکلی استوانهای برای خزینه زنی هستند. خزینهزنها برای هم سطحسازی پیچهای سر استوانهای و پیچ و مهرههای دارای سر شش گوش استفاده میشوند.
در بخش نوک آن، هادیای ثابت قرار دارد که در حفرههای از پیش دریلشده قرار میگیرد. این امر، هدایت ماشین دریل و انجام کار بهصورت دقیق را تضمین مینماید.
لبه های بران، جسم را برش میدهند و برای سر پیچ، فضا باز میکنند. پیچ های سر استوانه ای و پیچ های دارای سر شش گوش، با سطح قطعه کاری، تراز میشوند.
پیچ سر استوانهای در حفرهای ته باز
حفرهزنهای تخت، در دو نسخه موجود هستند: برای حفرههای ته باز و سوراخ مغزه گیری رزوه که تفاوت این دو در قطعات کار مربوط به پیچ است.
با سوراخی ته باز، تنها در جسم دوم، رزوه وجود دارد. در حالیکه سوراخ مغزهگیری رزوه هردو جسم دارای رزوه هستند.
قطر هادی ثابت برای سوراخ ته باز نسبت به قطر آن برای حفره مغزی گیر رزوه، بیشتر است. بنابراین، برای سوراخی ته باز برای رزوه M12 (درشت)، قطر ۱۳ میلیمتر است. برای حفره مغزیگیر رزوه، قطر هادی ثابت برای رزوه M12 ۱۰.۲ میلیمتر است.
قطر هادی ثابت برای حفرهای تهباز بیشتر از قطر آن برای حفره مغزیگیر رزوه است.
مته کاری پوسته
مته کاری پوسته، خزینهزنی است که روی مته حلزونی سوار میشود. دریلزنی با مته حلزونی و خزینهزنی متعاقب میتواند تنها در یک مرحله کاری انجام شود.
از آنجاییکه متههای خزینهدار استوانهای تنها مناسب دریلزنی در چوب، اجسام مبتنی بر چوب یا پلاستیک هستند، در محدوده محصولات خود، آنها را لحاظ نمیکنیم.
کاربرد متههای خزینهزنی
از آنجاییکه متههای خزینهزنی از فولادهای ابزار (فولادهای خشکه) HSS، HSSCo 5 و کربور تنگستن ساخته شدهاند، میتوانید از آنها برای برش محدوده گستردهای از اجسام استفاده نمایید. مته خزینه یکی از ابزارهای پرکاربرد در عملیات نجاری، ساختمانی و کارهای ریزتر خانگی است.
- صنعت مبلمان و نجاری: برای ایجاد جای مناسب پیچ و جلوگیری از بیرونزدگی سر پیچ
- فعالیتهای ساختمانی: استفاده جهت محکمکاری و آمادهسازی اتصال روی سطوح مختلف مانند چوب، فلز و پانلها
- ساخت صنایع دستی و کارهای تزئینی: کمک به ایجاد سوراخهای دقیق و یکنواخت برای اتصالات
- مصارف روزمره خانگی: مناسب برای نصب لوازمی مانند طبقه، کابینت، قاب عکس و تجهیزات ریز خانگی
سخن پایانی: موارد استفاده مته خزینه
متههای خزینهزنی با روکشهای TiN، TiAIN و Runa TEC در فروشگاه ایران بور موجود هستند. ما در مجموعه ایران بور بسیاری از انواع مته گردبر را موجود داریم که میتوانید با تماس با مشاوران مجموعه ایران بور جهت دریافت مشاوره و برای خرید اقدام کنید. همچنین اگر درباره سه نظام که یکی از مهمترین قطعات دریل است اطلاعات کافی ندارید ما در مجلهای، این محصول را برای شما تشریح کردهایم که در صورت نیاز میتوانید به این صفحه مراجعه کنید.
گردآوری توسط: فروشگاه ابزار آلات صنعتی ایران بور
